Twintig jaar Brigata Tifosi, van bierviltje tot internationale roem

"Wij zijn officieel de oprichters maar we konden er niks van, alle credits moeten gaan naar de vaste kern die de groep steeds groter heeft gemaakt", schetst Dennis van Amerongen, een van de kartrekkers in de begindagen, in 2003. "Het is ooit ontstaan op een bierviltje in, destijds nog Paddy's pub, voorafgaand aan een wedstrijd. Daar is 'BT' ontstaan omdat Sjoerd Weikamp en ondergetekende zoiets hadden van: 'er mag wel eens iets veranderen bij de sfeer van De Graafschap', want die was toen echt niet goed." De mannen zagen de sfeer van sommige Italiaanse clubs als voorbeeld. Een week lang heeft de groep nog de naam Brigata Sportivo gedragen, maar dat werd snel veranderd. "We vonden dat geen goede naam en toen werd het Brigata Tifosi", zegt Van Amerongen.

De sfeeracties in de begindagen van de fanatieke supportersgroep waren volgens Van Amerongen, op dit moment de manager merchandise bij De Graafschap, niets vergeleken met de grootschalige en creatieve acties van de laatste jaren. "Ik werkte destijds bij een kantoorgroothandel en toen hebben wij een actie met kassarollen gedaan, die moesten we wel uitrollen en toen weer oprollen omdat er harde stukken inzaten", blikt hij terug. "En we hebben een grote sterretjes actie gehouden voor een zieke mede-supporter, dat zijn mooie dingen."

Volgens Van Amerongen kwam het niveau van de eerste jaren dan ook niet in de buurt van nu: "We konden niet eens fatsoenlijk schilderen." Het kantelpunt was tijdens een wedstrijd op bezoek bij toen nog profclub HFC Haarlem. "Bij de uitwedstrijd tegen Haarlem kwam er een jochie naar ons toe en die zei: 'Waar zijn jullie mee bezig? Dat vind ik wel mooi en ik kan wel spandoeken maken. Zouden jullie dat leuk vinden?'", herinnert Dennis zich zijn eerste gesprek met Nelis, een van de huidige kopstukken van de groep. "Dat vonden wij natuurlijk geweldig! En dat kleine jochie, die heeft nu de BT heel erg groot gemaakt."

De acties werden groter en groter, waarbij fakkels en andere attributen steeds vaker op de tribunes te zien waren. Als algemeen directeur van De Graafschap had Hans Martijn Ostendorp zes jaar lang een haat-liefde verhouding met de fanatieke supporters. Meer dan eens moest de huidig burgemeester van Buren naar Zeist afreizen om bij de tuchtcommissie een volgende straf voor het afsteken van vuurwerk te voorkomen, vaak zonder succes. “Ik vind dat zonde geld, dat weet de Brigata ook, maar ik heb ook gezien dat het een onderdeel is van hun voetbalcultuur”, zegt Ostendorp over de supportersgroep. "Vanuit hun blik helpt pyro (fakkels, red.) om de sfeer te verhogen, maar voor mij is het al voldoende zonder.”

Ostendorp is vol lof over de sfeeracties. Hij wijst naar de inzet van de Joker rond de play-offs van 2018 en het herdenken van overleden clubiconen als Herman Schutte. “Het stadion zit nu bijna vol en ik denk dat dat voor een behoorlijk deel op het conto van de BT en de fanatieke kern eromheen komt”, zegt de burgemeester. “Voor de kleine club die wij zijn hebben zij echt grote hoogten bereikt. De BT speelt qua sfeeracties standaard in het linkerrijtje van de Eredivisie. Alles afwegend denk ik dat De Graafschap ongelofelijk blij mag zijn. Ze hebben een blik op de club waar ik nooit helemaal in kan komen, maar van mij uit is er niks dan waardering voor deze gasten.”

Sjoerd Mossou volgt het voetbal voor het Algemeen Dagblad en heeft een voorliefde voor supporterscultuur. Met name de sfeeracties van de Brigata Tifosi zijn volgens hem landelijk opgevallen. "Die enorme spandoeken die over hele zijde van de tribune verschijnen, dat komt gelijk in mijn hoofd. Ik kan me ook nog dat geweldige spandoek van oud-trainer Simon Kistemaker herinneren", zegt de journalist. "Dat zijn de eerste beelden die me voorstaan, die grootschalige sfeeracties. Echte clubmensen moet je koesteren, en als je dat op zo'n manier doet, is dat prachtig. Bij De Graafschap kan je er niet omheen dat het heel groot is in verhouding met de grootte van de club. De Graafschap heeft daarin wel een zekere status verworven."

Kritisch is hij ook, op het eindeloos zingen van hetzelfde liedje op een minutenlang doordreunend trommelritme. "Om eerlijk te zijn is dat niet altijd mijn smaak", zegt Mossou, zelf NAC-supporter. "Ik heb net iets meer met beleving die dicht en kort op de wedstijd zit, die daar rechtstreeks op aansluit. Je kan zeggen dat het mooi is dat je continue geluid maakt, maar ik hou er van dat het meebeweegt met de wedstrijd. Ik ben blij dat dat voortdurende getrommel en monotone gezang nooit bij NAC is doorgekomen. Aan de andere kant, de opkomst van dit soort groepen heeft wel voor betere sfeer in het voetbal gezorgd. Nou was dat bij De Graafschap altijd al goed."

Hoe belangrijk de trommel voor de Brigata Tifosi is, bleek wel in een uitwedstrijd tegen FC Dordrecht. Toen werd het instrument over de tribune naar het uitvak getild omdat de thuisclub geen toestemming gaf. Volgens Van Amerongen is dat typerend voor de creativiteit van de huidige groep. "Dat is het vooral, die jongens zijn zo creatief en origineel. Zo is er ook bij NAC een trommel naar binnen gesmokkeld." Bij VVV-Venlo klommen supporters vorig seizoen zelfs boven op het dak van het uitvak om hun ploeg tijdens de laatste kans op play-offs te steunen.

Bij Van Amerongen overheerst trots als hij terugkijkt op twintig jaar Brigata Tifosi. "Destijds in Paddy's hadden wij nooit kunnen denken dat het zo'n begrip kon worden in Nederland en zelfs in het buitenland", aldus de trotse Van Amerongen. De beelden van de sfeeracties van de Achterhoekse supporters komen regelmatig op internationale supportersfora voorbij. "En dat ze nu ook weer op de Spinnekop staan, waar het ooit is begonnen, dat vind ik heel erg mooi", zegt de mede-oprichter.

De afgelopen week werd er op de kanalen met enkele video's geteasd naar de viering van het jubileum tegen FC Eindhoven. Ook lijkt een terugkeer van de welbekende Joker in de maak. Of Van Amerongen al iets weet? "Ik heb nog geen idee wat er gaat gebeuren, maar ze zullen er ongetwijfeld een groot feest van maken. Ik laat mij verrassen!"

Foto: De Graafschap Media, Dennis van Amerongen, REGIO8