“Het heeft het plezier van het raadswerk er wel vanaf gehaald en ook ervoor gezorgd dat ik niet nog een termijn doorga.” Aan het woord is één van de raadsleden uit de gemeente Berkelland die in de afgelopen raadsperiode te maken kreeg met bedreiging en intimidatie vanwege het raadswerk. Juist daarom wil het raadslid anoniem blijven. De naam is bij de redactie bekend.
Uit onderzoek van Omroep Gelderland naar bedreiging en intimidatie van raadsleden in de provincie blijken stevige cijfers. Voor dit onderzoek werden meer dan duizend Gelderse raadsleden benaderd. In totaal reageerden 270 raadsleden.
Raadsleden beschrijven de impact op verschillende manieren. Sommigen geven aan dat het het werk moeilijker maakt. Anderen zeggen dat het hen juist motiveert om door te gaan. Maar er zijn ook raadsleden die spreken over slapeloze nachten.
REGIO8 kreeg de beschikking over de cijfers uit de Achterhoek. Daaruit blijkt dat 44 raadsleden uit deze regio de enquête hebben ingevuld. Acht van hen geven aan dat zij zijn bedreigd. Zestien zeggen te maken te hebben gehad met intimidatie. Uit het totale onderzoek blijkt dat één op de acht raadsleden met bedreigingen te maken had, en een kwart met intimidaties.
In alle reacties valt de heftigheid van de bedreigingen op. “Het is moeilijk om het goed te meten, want het treurige is dat veel raadsleden het niet eens melden”, vertelt Willeke Slingerland, lector Democratische Rechtstaat aan de Hogeschool Utrecht. Slingerland hoopt dat inwoners voortaan iets langer nadenken. “Ga eens in de schoenen van een raadslid staan, dan zie je dat het ingewikkelde dossiers zijn”, zegt zij.
Zorgen om gezin en veiligheid
Het anonieme raadslid uit Berkelland stopt niet alleen omdat het plezier in het werk is afgenomen. “Ik heb sinds die tijd vooral veel zorgen om mijn kinderen.”
Het raadslid kreeg onder meer te maken met een oproep op social media om naar zijn huis te gaan en heftige reacties online. Dat zorgde voor grote impact, juist omdat raadsleden vaak midden in hun eigen gemeenschap wonen.
Een raadslid uit Bronckhorst, dat ook anoniem wil blijven, gaat wel door, maar maakte eveneens heftige situaties mee. “Ik had met name last van één persoon die mij lastigviel en zei: ik weet waar je woont. Dat vind ik bedreigend.”
Het raadslid kreeg daarnaast te maken met spanningen rond het azc-debat. “Bij het azc-debat moesten we onder politiebegeleiding naar het gemeentehuis. Dat is niet fijn. Mijn standpunt heeft het niet beïnvloed, maar ik heb ’s avonds wel naar huis gebeld of er geen mensen bij ons huis stonden.”
Het raadslid geeft aan dat de ervaringen onzeker maken en dat je voorzichtiger wordt, maar dat stoppen geen optie is. “We doen dit voor de gemeenschap. Ik laat me niet uit het veld slaan.”
Bedreigingen ook rond lokale dossiers
Niet alle raadsleden kiezen voor anonimiteit. Zo kreeg fractievoorzitter Bertus Karssenberg uit Lochem te maken met een doodsbedreiging na een discussie over Tiny Houses in Harfsen. De ochtend na een gemeenteraadsvergadering zag hij een bericht op zijn telefoon staan. “Er stond: als ik je voor de auto krijg, dan rijd ik je dood.”
Karssenberg deed geen aangifte. Hij reageerde met humor, maar geeft aan dat het wel indruk maakte om zo’n bericht vroeg in de ochtend te krijgen.
Opvallend: raadsleden gaan toch door
Opvallend is dat raadsleden toch aangeven dat bedreigingen en intimidatie hen niet klein krijgen. Tegelijkertijd geven meerdere raadsleden aan dat nazorg beter kan wanneer iemand zoiets meemaakt. Volgens raadsleden is er vaak wel ondersteuning vanuit de burgemeester of gemeente, maar ontbreekt structurele nazorg na een incident.
Met de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart in zicht is het onderwerp extra actueel. Ook omdat dan bij verkiezingsavonden en debatten onderwerpen als een azc of waar er gebouwd mag worden weer kunnen leiden tot discussie.
Verantwoording
Omroep Gelderland heeft meer dan duizend gemeenteraadsleden in Gelderland benaderd, 270 raadsleden reageerden. Daarmee heeft dit onderzoek (als het gaat om conclusies over het geheel) een betrouwbaarheidscijfer van bijna 95 procent. We hebben reacties uit alle Gelderse gemeenten, gemiddeld zo’n vijf per gemeente.
De raadsleden is gevraagd of ze met intimidaties en bedreigingen te maken hebben gehad, wat voor bedreigingen dat waren en wat de impact daarvan op hun raadswerk en leven is geweest.
Voor de uitvoering van dit onderzoek is uitgegaan van de volgende definities: Intimidatie: iemand probeert jouw gedrag te beïnvloeden door je bang te maken, in de war te brengen, voor schut te zetten of door te laten weten dat hij macht over je heeft. Dat kan met lichaamstaal of intimiderende woorden, met spullen gooien of schreeuwen. Bij bedreiging is er sprake van dreigen met een misdrijf.
